Związek Broni – Pierwszy Polski Pociąg Pancerny
Związek Broni to niezwykle istotny element w historii I Korpusu Polskiego w Rosji, stanowiący pierwszy pociąg pancerny, który został stworzony przed odzyskaniem niepodległości przez Polskę. Jego powstanie miało miejsce w kontekście skomplikowanej sytuacji politycznej i militarnej, która panowała na terenie ówczesnej Europy, zwłaszcza w Rosji, gdzie trwała I wojna światowa oraz wewnętrzne konflikty rewolucyjne.
Początki Związku Broni
10 lutego 1918 roku, w twierdzy Bobrujsk, z inicjatywy porucznika Stanisława Małagowskiego, sformowany został Związek Broni. Pociąg powstał na bazie zdobycznego rosyjskiego taboru kolejowego, co podkreśla improwizowany charakter tej jednostki. W skład pociągu weszła nieopancerzona lokomotywa oraz około ośmiu drewnianych wagonów towarowych, które nie były przystosowane do działań wojennych. Dodatkowo, Związek Broni posiadał kilka platform bojowych osłoniętych workami z piaskiem oraz tarczami okopowymi, co miało na celu zwiększenie ochrony załogi podczas misji bojowych.
Załoga i Uzbrojenie
Załoga pociągu liczyła zaledwie 35 ochotników, składających się z różnych formacji wojskowych. Wśród nich byli artylerzyści z 1. baterii 1 Dywizjonu Polowej Ciężkiej Artylerii oraz żołnierze z 6 Pułku Strzelców Polskich. Uzupełniali ich saperzy z 1. kompanii inżynieryjnej i podchorążowie z Legii Podchorążych. Dowództwo nad całością sprawował porucznik Małagowski, a jednym z bardziej znaczących członków załogi był podporucznik Stanisław Biega.
Pociąg był uzbrojony w jedną armatę polową kal. 76,2 mm, umieszczoną na platformie czołowej, co pozwalało na prowadzenie ognia w kierunku przeciwnika. Dodatkowo załoga dysponowała kilkoma ciężkimi karabinami maszynowymi Maxim wz. 1910 oraz zdobycznym samochodem pancernym Putiłow-Austin. Mimo że początkowo brakowało amunicji do moździerzy oraz granatników, załoga była dobrze przygotowana do obrony i ataku dzięki posiadanym karabinom ręcznym.
Akcje Bojowe Związku Broni
Związek Broni odgrywał aktywną rolę w działaniach militarnych na froncie wschodnim. Jego bojowa historia obejmuje szereg akcji, które miały miejsce w trudnych warunkach wojennych. Za odwagę i determinację załoga pociągu została odznaczona amarantową wstążką – oznaczeniem zasług wojennych. Wśród odznaczonych znalazł się podchorąży Piotr Dunin Borkowski, który również później otrzymał Order Virtuti Militari za swoje zasługi.
W wyniku skutecznych działań Związku Broni udało się wyprzeć bolszewików za Dniepr pod koniec lutego 1918 roku. Po tej operacji pociąg kontynuował patrolowanie linii kolejowej wzdłuż Dniepru aż do kwietnia tego samego roku. Niestety, sytuacja militarna uległa pogorszeniu z powodu rosnącej dominacji niemieckich sił na tym obszarze.
Koniec Działalności Pociągu
21 maja 1918 roku I Korpus Polski podpisał akt o rozbrojeniu wobec przeważających sił niemieckich, co oznaczało koniec kariery bojowej Związku Broni. W
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).